Gall sgamiau fod yn soffistigedig, os yw'n swnio'n rhy dda i fod yn wir, mae'n debyg y bydd. Darganfyddwch sut i adnabod yr arwyddion rhybudd o ran buddsoddi, pensiynau a sgamiau ariannol eraill.
Adnabod yr arwyddion rhybudd
Gall sgamiau fod yn anodd eu hadnabod. Gall twyllwyr fod yn gredadwy ac yn wybodus, gyda gwefannau a deunyddiau sy'n edrych yr un fath â'r rhai go iawn.
Ond os ydych chi wedi cael cyswllt annisgwyl, neu os ydych chi'n amheus o alwad neu neges destun, gwnewch yn siŵr eich bod chi'n oedi ac yn gwirio am yr arwyddion rhybudd.
- A yw’r alwad yn annisgwyl? Mae sgamwyr yn aml yn galw heb rybydd. Efallai y byddant hefyd yn ceisio cysylltu â chi trwy e-bost, neges destun, post, cyfryngau cymdeithasol, neu hyd yn oed yn bersonol.
- Ydych chi'n teimlo dan bwysau i weithredu'n gyflym? Efallai y bydd sgamwyr yn cynnig bonws neu ostyngiad i chi os ydych chi'n buddsoddi'n gyflym, neu efallai y byddant yn dweud bod y cyfle dim ond ar gael am gyfnod byr yn unig.
- Ydy'r cynnig yn swnio'n rhy dda i fod yn wir? Mae twyllwyr yn aml yn addo gwobrau yn demtasiwn, fel enillion uchel ar fuddsoddiad.
- Ydy’r cynnig ar eich cyfer chi yn unig? Efallai y bydd sgamwyr yn honni eich bod wedi cael eich dewis yn arbennig ar gyfer cyfle buddsoddi, a dylid ei gadw'n gyfrinach.
- Ydyn nhw'n ceisio eich seboni? Mae sgamwyr yn aml yn ceisio adeiladu cyfeillgarwch gyda chi er mwyn eich gwneud yn gyfforddus.
- Ydych chi'n teimlo'n bryderus neu'n gyffrous? Gall twyllwyr geisio dylanwadu ar eich emosiynau i'ch cael chi i weithredu.
- Ydyn nhw'n siarad ag awdurdod? Efallai y bydd sgamwyr yn honni eu bod wedi'u hawdurdodi ac yn aml yn ymddangos yn wybodus am gynhyrchion ariannol.
Os gwnaethoch ateb 'ydw’ neu ‘ydy' i unrhyw un o'r cwestiynau hyn, neu os nad ydych yn siŵr a yw cyswllt yn ddilys, dilynwch y camau isod i amddiffyn eich hun.
Gwiriwch y cwmni
-
1
Defnyddiwch Gwiriwr Cwmnïau FCA
Rhaid i bron pob cwmni gwasanaethau ariannol yn y DU fod wedi'i awdurdodi neu ei gofrestru gennym ni. I ddarganfod os yw cwmni neu unigolyn wedi'i awdurdodi, gallwch chwilio'r Gwiriwr Cwmnïau.
Gwiriwch fod rhif cyfeirnod y cwmni (FRN) a'r manylion cyswllt a roddwyd i chi yn cyfateb i'r manylion ar y Gwiriwr Cwmnïau.
Os nad oes unrhyw fanylion cyswllt wedi'u rhestru ar y Gwiriwr Cwmnïau, neu os yw'r cwmni yn dweud fod y wybodaeth wedi dyddio, ffoniwch ni ar 0800 111 6768.
Cofiwch, mae rhai cwmnïau yn esgus bod yn gwmnïau awdurdodedig[3], felly defnyddiwch y manylion cyswllt ar y Gwiriwr Cwmnïau bob amser.
Defnyddiwch gyfeiriad y wefan uchod bob amser i ymweld â'r Gwiriwr Cwmniau. Peidiwch byth â chlicio ar ddolenni mewn e-byst neu ar wefannau cwmni. Gallai fod yn rhan o'r sgam.
-
2
Cysylltu â ni
Os ydych chi'n cael trafferth gwirio manylion cwmni ariannol neu unigolyn, darganfyddwch sut i gysylltu â ni[4].
Gall ein tîm wirio'r manylion a roddwyd i chi a dweud wrthych os yw'r cwmni yn ddilys.
Sut i amddiffyn eich hun
Cofiwch:
- Ymdrin a phob galwad, e-bost a neges testun annisgwyl yn ofalus. Peidiwch â chymryd yn ganiataol eu bod yn ddilys, hyd yn oed os yw'r person yn gwybod rhywfaint o wybodaeth sylfaenol amdanoch chi.
- Rhoi’r ffôn lawr ac anwybyddu negeseuon os ydych chi'n teimlo dan bwysau i weithredu'n gyflym. Bydd banc neu fusnes go iawn yn hapus i aros os ydych chi eisiau amser i feddwl.
- Gwirio eich cyfrif banc a datganiadau cerdyn credyd yn rheolaidd.
- Ystyried cael cyngor neu arweiniad ariannol annibynnol cyn gwneud penderfyniad ariannol mawr (mae gan HelpwrArian wybodaeth am sut i ddod o hyd i gynghorydd ariannol[5]).
- Gwirio reoleiddwyr tramor os ydych chi'n delio â chwmni tramor (dylech hefyd wirio'r rhestr o rybuddion sgam gan reoleiddwyr tramor[6]).
Peidiwch:
- Rhoi eich manylion cyfrif banc neu gerdyn credyd oni bai eich bod yn siŵr gyda phwy rydych chi'n delio.
- Rhannu eich cyfrineiriau gydag unrhyw un (gan gynnwys eich cyfrineiriau cyfryngau cymdeithasol).
- Rhoi mynediad i'ch dyfais trwy lawrlwytho meddalwedd neu ap o ffynhonnell nad ydych chi'n ymddiried ynddo. Efallai y bydd sgamwyr yn gallu cymryd rheolaeth o'ch dyfais a chael mynediad at eich cyfrif banc.
Beth i'w wneud os ydych chi wedi cael eich sgamio
Rhowch wybod i ni amdano
Os ydych chi'n poeni am sgam posibl, neu os ydych chi'n meddwl y gallai twyllwr gysylltu â chi, rhowch wybod i ni. Gallai hyn helpu i atal eraill rhag dioddef yr un drosedd.
Ffoniwch ni ar 0800 111 6768 neu defnyddiwch ein ffurflen gyswllt[4] i gysylltu â ni.
Ar gyfer unrhyw beth nad ydym yn ei reoleiddio, neu os ydych wedi colli arian i sgam, cysylltwch â Report Fraud ar 0300 123 2040 neu drwy eu gwefan[23].
Byddwch yn wyliadwrus o sgamiau yn y dyfodol
Mae'n bwysig bod yn ofalus iawn os ydych chi eisoes wedi cael eich twyllo. Gallai twyllwyr geisio eich targedu eto, neu efallai y byddant yn gwerthu eich manylion i droseddwyr eraill.
Gallai'r sgam newydd fod yn hollol wahanol, neu gallai fod yn gysylltiedig â'r twyll blaenorol. Er enghraifft, gallent gysylltu â chi gyda chynnig i gael eich arian yn ôl neu i brynu buddsoddiad yn ôl wedi i chi dalu ffi. Mae’r rhain yn cael eu galw yn sgamiau ystafell adfer (recovery room scam).
Os oes gennych unrhyw bryderon o gwbl am sgam ariannol posibl, cysylltwch â ni ar unwaith[23].
